Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο στον προσφυγικό συνοικισμό του Πολυγώνου

Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο στον προσφυγικό συνοικισμό του Πολυγώνου

By theiosthanassis  |  06-01-2021

Ο ελληνικός κινηματογράφος έχει αποτυπώσει μέσα από τα πλάνα του πολύτιμες εικόνες προσφυγικών συνοικισμών της Αθήνας. Δύο είναι τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα: από τη μία το «Συνοικία το Όνειρο» (1961) του Αλέκου Αλεξανδράκη αποτύπωσε το συνοικισμό του Ασυρμάτου (κάτω από το λόφο του Φιλοπάππου) και από την άλλη η «Μαγική Πόλις» (1954) του Νίκου Κούνδουρου αποτύπωσε το συνοικισμό στο Δουργούτι (στο σημερινό Νέο Κόσμο). Απόψε όμως θα μιλήσουμε για ένα ντοκουμέντο από ένα άλλο προσφυγικό συνοικισμό, το οποίο περιλαμβάνεται στο «Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο» (1957).

Σε αυτό το πλάνο από το «Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο», η Τζένη Καρέζη αναζητά τους λατερνατζήδες και φτάνει με τη Ford Customline σε κάτι χαμόσπιτα. Είναι ο προσφυγικός συνοικισμός του Πολυγώνου, δίπλα στην (τότε) Σχολή Ευελπίδων. Αν προσέξουμε λίγο, φαίνονται στο βάθος τα σημερινά κτήρια 2 & 3 των Δικαστηρίων και η σχολή Εθνικής Αμυνας (το λεγόμενο Αβερώφειο).

Κάνε κλικ

Ο συνοικισμός Πολυγώνου εκτείνονταν από τη μάντρα της σχολής Ευελπίδων μέχρι τα πρώτα σπίτια της Κυψέλης και την οδό Ευελπίδων. Δυτικά σταματούσε στα κτήρια της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού. Στην παρακάτω αεροφωτογραφία άγνωστης αρχικής πηγής και ασαφούς χρονολόγησης μεταξύ 1930-40, βλέπουμε τον προσφυγικό συνοικισμό στην επιχρωματισμένη περιοχή.

Κάνε κλικ

Σε μια άλλη αεροφωτογραφία του 1938 τα σπίτια του συνοικισμού Πολυγώνου φαίνονται σαφώς μεταξύ της σχολής Ευελπίδων και της οδού Ευελπίδων. Αν και χτισμένος δίπλα σε ρέμα ο συνοικισμός Πολυγώνου είχε εσωτερικούς ευθείς δρομίσκους με αρίθμηση και αυτόνομη ζωή (μικρομάγαζα, ταβέρνες κτλ).

Κάνε κλικ

Στο «Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο» (1957) παίρνουμε μια γεύση και από τα ενδότερα του συνοικισμού, όταν η Τζένη Καρέζη συζητά με την γριούλα (γνώριμη φάτσα κι από άλλες ταινίες) προσπαθώντας να βρει τα ίχνη του Μίμη Φωτόπουλου και του Βασίλη Αυλωνίτη.

Κάνε κλικ Κάνε κλικ

Εκτός όμως από το «Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο» ο προσφυγικός συνοικισμός Πολυγώνου αποτυπώθηκε και σε άλλες ταινίες. Όπως ταυτοποίησε ο antonovar στο Retromaniax πλάνα από τα προσφυγικά του Πολυγώνου αποτυπώθηκαν και στις ταινίες «Οι Δοσατζήδες» (1959), «Ασσοι των Γηπέδων» (1956) και «Η Μπέττυ Παντρεύεται» (1961).

Κάνε κλικ Κάνε κλικ Κάνε κλικ

Μάλιστα στο «Οι Δοσατζήδες» (1959) έχουμε ένα ενδιαφέρον πλάνο που δείχνει τον δρόμο που χώριζε το συνοικισμό από την μάντρα της Σχολής Ευελπίδων. Δεν πρόκειται, όπως ίσως σκεφτείτε για κάποια παλιά χάραξη της οδού Ευελπίδων αλλά για ένα δρόμο που πλέον δεν υπάρχει. Στο βάθος βλέπουμε ξεκάθαρα τα Τουρκοβούνια.

Κάνε κλικ

Εκτός από τον κινηματογράφο, ο προσφυγικός συνοικισμός Πολυγώνου αποτυπώθηκε τη δεκαετία του 1960 και από τον φωτογράφο Δημήτρη Παπαδήμου, το αρχείο του οποίου ανήκει πλέον στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο.

Κάνε κλικ Κάνε κλικ Κάνε κλικ Κάνε κλικ

Ο προσφυγικός συνοικισμός Πολυγώνου κατεδαφίστηκε σταδιακά στα μέσα των 1960s. Διαβάζω πως "στις οικογένειες δόθηκαν διαμερίσματα στις κρατικές πολυκατοικίες άλλων περιοχών" και συγκεκριμένα ότι στεγάστηκαν σε 32 τετραώροφες και ομοιόμορφες πολυκατοικίες στον Αγιο Σώστη της λεωφόρου Συγγρού.

Στο «Ποιος Θανάσης» (1969) ένα φευγαλέο πλάνο από το Λυκαβηττό μας δείχνει την "αλάνα" μπροστά από το Αβερώφειο της Σχολής Ευελπίδων και κενό το χώρο του συνοικισμού. Είναι η περίοδος που προχωρά η διαπλάτυνση της οδού Ευελπίδων και η διάνοιξη του λεγόμενου περιφερειακού Πολυγώνου.

Κάνε κλικ

Ο χώρος που καταλάμβανε ο προσφυγικός συνοικισμός Πολυγώνου έγινε πάρκο με δέντρα τα οποία σήμερα έχουν θεριέψει. Αυτή είναι η εικόνα από το επίπεδο του δρόμου και το ίδιο σημείο που τραβήχτηκαν τα πλάνα με την Τζένη Καρέζη το 1957 για το «Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο».

Κάνε κλικ

Ο Ελληνικός κινηματογράφος παραμένει μια αστείρευτη πηγή οπτικής τεκμηρίωσης για την Αθήνα (και την Ελλάδα) άλλων εποχών, προσφέροντας σπάνια ντοκουμέντα για να "δούμε" όσο μπορούμε την πραγματικότητα του "τότε". Όρεξη να έχουμε να ψάχνουμε...

Ευχαριστίες:
Πηγές για τις φωτογραφίες αναφέρονται όπου ήταν γνωστές, ενώ η σύγχρονη φωτογράφιση και σύνθεση έγινε από το CinemaNews.gr


Απαγορεύεται ρητά η μερική ή ολική αναπαραγωγή ή αναδημοσίευση με κάθε τρόπο και μέσον του παρόντος χωρίς την προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του δημιουργού του. H παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παραπάνω άρθρου, έχει βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη.

ΜΟΙΡΑΣΤΕΙΤΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ:

Το Πρόγραμμα των Προβολών

Αναζήτηση με τον Πρωτότυπο Τίτλο

Αναζήτηση με τον Ελληνικό Τίτλο

Αναζήτηση με την Περιοχή

Αναζήτηση με τον Κινηματογράφο


© 2000-2021 | Θανάσης Γεντίμης

Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του CinemaNews.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.

Απαγορεύεται η μερική ή ολική αναπαραγωγή ή αποθήκευση με κάθε τρόπο και μέσον των περιεχομένων του CinemaNews.gr χωρίς την προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του δημιουργού του.