Γράφει: Μαρίνα Καπουκρανίδου | 09.11.2013

Παρόντος του καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, κ. Δημήτρη Εϊπίδη, πραγματοποιήθηκε η συνέντευξη Τύπου της κριτικής επιτροπής του 54ου ΦΚΘ τη Δευτέρα 4 Νοεμβρίου. Την κριτική επιτροπή φέτος απάρτισαν οι Alexander Payne (ελληνικής καταγωγής Αμερικανός σκηνοθέτης και πρόεδρος της επιτροπής), Scott Foundas (σημαντικός σινεκριτικός του περιοδικού Variety), Ada Solomon (παραγωγός), Edouard Waintrop (καλλιτεχνικός διευθυντής του "Δεκαπενθημέρου των Σκηνοθετών" του Φεστιβάλ Καννών) και Κωνσταντίνος Βήτα (μουσικός). Προλογίζοντας τη συνέντευξη, ο κ. Εϊπίδης παρουσίασε τα μέλη της επιτροπής ένα - ένα και δήλωσε εξαιρετικά ικανοποιημένος από τη σύστασή της.

Πρώτος πήρε το λόγο ο Alexander Payne, σημειώνοντας σχετικά με το ρόλο της κριτικής επιτροπής: "Πιστεύω ότι τέτοιες επιτροπές πρέπει να διαθέτουν δύο ματιές: από τη μία να χρησιμοποιούμε όλες τις γνώσεις και την εμπειρία μας και από την άλλη να προσποιούμαστε ότι κάθε ταινία είναι η πρώτη που βλέπουμε στη ζωή μας και να τη βλέπουμε με τα μάτια ενός παιδιού". Επ' αυτού η Ada Solomon συμπλήρωσε: "Θα έχουμε τις κλασικές συζητήσεις όπου ο καθένας θα βλέπει τις ταινίες μέσα από το δικό του πρίσμα και αυτό είναι ωφέλιμο για όλους μας. Πιστεύω ότι ο ρόλος μας δεν είναι να βαθμολογήσουμε τις ταινίες, αλλά να γιορτάσουμε τον κινηματογράφο και να δούμε με την ψυχή μας. Το κύρος της συμμετοχής στο φεστιβάλ είναι έτσι και αλλιώς μεγάλο για τις ταινίες. Το ποιες θα βραβευθούν θα εξαρτηθεί από την ευαισθησία και την προσέγγιση της κριτικής επιτροπής, αλλά η κρίση της δεν είναι Ευαγγέλιο. Δεν μου αρέσουν τέτοιες ιεραρχήσεις". Η ίδια επίσης εξέφρασε την τιμή που νιώθει, έχοντας κληθεί να συμμετάσχει στην κριτική επιτροπή του 54ου ΦΚΘ: "Αισθάνομαι δέος βλέποντας τα υπόλοιπα μέλη της κριτικής επιτροπής".

Για τον Edouard Waintrop η άσκηση των καθηκόντων του συμμετέχοντας στην κριτική επιτροπή του 54ου ΦΚΘ είναι απολαυστική! "Προσωπικά μιλώντας, είναι πιο εύκολο να βρίσκομαι εδώ, υπό την έννοια ότι στις Κάννες βλέπουμε 700 ταινίες για να ετοιμάσουμε το συνολικό πρόγραμμα, ενώ εδώ θα δούμε 14 ταινίες, όσες δηλαδή συμμετέχουν στο διαγωνιστικό τμήμα. Επίσης, δεν υπάρχει πίεση, μόνο απόλαυση", είπε, βρίσκοντας σύμφωνο και τον Scott Foundas: "Εδώ βλέπεις τις ταινίες όπως θέλησε ο δημιουργός να τις δείξει δημόσια και αυτό είναι διαφορετικό. Στο παρελθόν έχω δει μόνο μία από τις ταινίες που πρόκειται να δω στο 54ο Φεστιβάλ και είναι πολύ καλό το ότι ανακαλύπτω νέα φιλμ".

Παρακολουθώντας συνήθως το Φεστιβάλ από τη θέση του θεατή, ο Κωνσταντίνος Βήτα σχολίασε σχετικά με το ρόλο που ανέλαβε φέτος: "Έχω έρθει στο παρελθόν σαν θεατής πολλές φορές. Είναι πολύ σημαντικό που είμαι εδώ με αυτούς τους αξιόλογους ανθρώπους και μοιράζομαι πράγματα. Μέσα από τις ταινίες περιμένω κάθε φορά να επικοινωνήσω με αυτό το συναίσθημα, το χτύπο που υπάρχει παγκοσμίως, σε ολόκληρη τη γη. Μέσα από το σινεμά σπάνε τα σύνορα και δεν υπάρχουν πατρίδες. Μέσα από τις ταινίες βλέπεις τι κοινά υπάρχουν, τι μας χωρίζει, τι μας ενώνει και είναι πολύ ωραία εμπειρία να μαθαίνεις μέσα από αυτούς τους νέους σκηνοθέτες ό,τι έχουν να μοιραστούν, βλέποντας τις ιστορίες τους".

Χρωματίζοντας το ρόλο της κριτικής επιτροπής, ο Alexander Payne χρησιμοποίησε έναν θαυμάσιο παραλληλισμό: "Τα φεστιβάλ κινηματογράφου είναι σαν βαφτίσια: γιορτάζεις μια νέα ταινία που έρχεται στον κόσμο, η οποία εάν είναι καλή, θα μείνει μαζί σου για πολύ καιρό. Ωστόσο, δεν θα υπερέβαλλα να θεωρήσω ότι είμαστε νονοί αυτών των ταινιών".

Αλήθεια, με τι ματιά κρίνουν τις ταινίες που διαγωνίζονται σε ένα φεστιβάλ καταξιωμένοι industry insiders; Η κ. Solomon σχολίασε: "Θέλω να κρατήσω την απόλαυση, γι' αυτό και βλέπω τις ταινίες με τη ματιά του μέσου θεατή. Αν δω τα τεχνικά μέρη, θα χαθεί το παιχνίδι. Προσπαθώ να πάρω πράγματα από τις ταινίες και να τις δω με την καρδιά μου", για να προσθέσει ο κ. Payne: "Ωστόσο, εγώ δεν μπορώ να μην εξετάζω τις τεχνικές πτυχές και τα τρία διακριτά στοιχεία -σενάριο, σκηνοθεσία και μοντάζ-, αλλά ταυτόχρονα βλέπω την ταινία σαν να ήμουν παιδί. Εάν ξεχάσω αυτά τα στοιχεία, πάντως, σημαίνει ότι η ταινία είναι πολύ καλή".

Μεγάλη κουβέντα έγινε και για το επονομαζόμενο "νέο κύμα" του ελληνικού κινηματογράφου μεταξύ των μελών της κριτικής επιτροπής: "Δεν μου αρέσουν οι ταμπέλες. Κρίνω τους σκηνοθέτες μεμονωμένα. Γράφτηκαν στο παρελθόν τόσες ανοησίες για το γαλλικό "νέο κύμα", που πλέον δεν βάζω ταμπέλες. Ναι, στην Ελλάδα υπάρχουν καλοί Έλληνες σκηνοθέτες και θα υπάρξουν κι άλλοι, αλλά αυτό μπορώ να πω μέχρι τώρα. Δεν θέλω προς το παρόν να μιλώ για "νέο κύμα" στην Αργεντινή, στο Βέλγιο, στην Ελλάδα ή οπουδήποτε αλλού", σχολίασε ο κ. Waintrop, ενώ ο Scott Foundas συμπλήρωσε: "Πρόκειται για ταινίες που τραβούν σίγουρα την προσοχή. Έχω γράψει, παραδείγματος χάριν, για το ρουμανικό νέο κύμα κινηματογράφου ή τη γερμανική σχολή, όμως όλοι αυτοί οι σκηνοθέτες απορρίπτουν τέτοιους όρους, επειδή δεν είναι μέλη κάποιου οργανωμένου κινήματος. Ξέρουμε ότι οι λεγόμενες ταμπέλες είναι ένας τρόπος με τον οποίο οι κριτικοί διαχειρίζονται αυτό το φαινόμενο. Το ελληνικό σινεμά προσελκύει έντονα το ενδιαφέρον, πράγμα που ίσως δεν γινόταν δέκα χρόνια πριν, ενώ επίσης έχει αλλάξει η κατάσταση διανομής και αριθμού ταινιών στα διεθνή φεστιβάλ. Οι πόρτες έχουν ανοίξει και μένει να δούμε τι θα γίνει τώρα. Υπάρχουν τρεις ή τέσσερις ιδιαίτερα ενδιαφέροντες Έλληνες σκηνοθέτες αυτή τη στιγμή και περιμένουμε άλλους τόσους ή και περισσότερους ακόμη".

Αφήνοντας αυτό το θέμα στην άκρη, το πάνελ επικεντρώθηκε στο σχολιασμό σχετικά με την οικονομική κρίση και την επίδραση που αυτή έχει στον κινηματογράφο: "Δεν γνωρίζω αν είναι μόνο η οικονομική κρίση ή μια γενικότερη κρίση στον κινηματογράφο ή οτιδήποτε άλλο. Υπάρχει το σινεμά fast food και το gourmet σινεμά, κάτι σαν slow food, τροφή για σκέψη. Υπάρχουν οι ταινίες που μένουν μαζί σου για πολύ καιρό αφού τις δεις, που σε κάνουν να ενδιαφερθείς για άλλα ζητήματα και νομίζω ότι τώρα το κοινό διψάει για πρωτότυπα πράγματα. (...) Τα φεστιβάλ, τα ειδικά προγράμματα και οι συναντήσεις καλλιτεχνών καλλιεργούν την αγάπη για τον κινηματογράφο", είπε η Ada Solomon και ο κ. Foundas σχολίασε χαρακτηριστικά: "Είναι γεγονός ότι στις ταινίες πλέον βλέπουμε και ακούμε άμεσα ή έμμεσα για την οικονομική κρίση. Αυτό γίνεται ακόμη και σε ταινίες του Hollywood, οι οποίες παλιά έδειχναν μόνο πλούσιους ανθρώπους με επιτυχημένες δουλειές. Για παράδειγμα, στην περσινή ταινία «Bridesmaids» ο ήρωας δεν έχει χρήματα για να αγοράσει αεροπορικό εισιτήριο από το Detroit στο Las Vegas, πράγμα που παλιά δεν θα το έβλεπες σε ταινία". Ο Edouard Waintrop σημείωσε: "Κυρίως στη νότια Ευρώπη το σινεμά κινδυνεύει" και ο κ. Foundas προσέθεσε: "Δεν ξέρω πού τελειώνει η πραγματικότητα και πού αρχίζει η υπερβολή, αλλά συνήθως μετά από βίαια πολιτικά γεγονότα προκύπτει ενδιαφέρον σινεμά".

Μπορεί ο σύγχρονος ελληνικός κινηματογράφος να ελπίζει στη διαχρονικότητα; Ο κ. Waintrop σχολίασε σχετικά: "Δε νομίζω ότι αυτή τη στιγμή είμαστε σε θέση να πούμε ότι ο ελληνικός κινηματογράφος θα εξακολουθεί να είναι σημαντικός σε δέκα χρόνια. Είναι πρώιμο. Θα εκτιμήσουμε στο μέλλον τι πάει καλά και τι όχι. Περιπλέκει το γεγονός ότι σε συνθήκες κρίσης οι νέοι άνθρωποι μπορεί να εξαφανιστούν ή να βρουν νέους τρόπους να δημιουργήσουν".

Κλείνοντας τη συνέντευξη Τύπου, η Ada Solomon συμβούλευσε τους Έλληνες σκηνοθέτες: "Μείνετε ενωμένοι. Μη βάζετε την προσωπικότητά σας μπροστά, χρειάζεστε τους άλλους. Η ταινία είναι μία ομαδική δουλειά: δεν είναι μόνο ο σκηνοθέτης και οι ηθοποιοί, είναι οι υπέροχοι τεχνικοί, οι σεναριογράφοι και όλοι οι άνθρωποι που εμπλέκονται σε αυτή. Πιστεύω ότι εάν παραμείνετε ενωμένοι θα ενισχύσετε τη δουλειά σας, τις μελλοντικές φωνές και θα χτίσετε μια ισχυρότερη φήμη".