Γράφει: Θανάσης Γεντίμης | 13.10.2011

Οι κινηματογραφιστές που εκπροσωπούν τη βαλκανική χερσόνησο χτίζουν χρόνο με το χρόνο ένα συμπαγές, δυναμικό κινηματογραφικό σύνολο με ετερόκλητα στοιχεία, αλλά και εκλεκτικές συγγένειες. Το τμήμα Ματιές στα Βαλκάνια, το οποίο επιμελείται ο Δημήτρης Κερκινός, προτείνει και φέτος δημιουργούς με ταυτότητα βαλκανική και γλώσσα διεθνή, που αρθρώνουν έναν κινηματογραφικό λόγο, θεματικά και υφολογικά τολμηρό. Κυρίαρχη θέση στο φετινό πρόγραμμα έχει το αφιέρωμα στον Ερντέν Κιράλ, απ' τους σημαντικότερους τούρκους σκηνοθέτες, με έργο που παραμένει άγνωστο στην Ελλάδα, ο οποίος θα παραβρεθεί στο φεστιβάλ για να παρουσιάσει τις ταινίες του.

Μαθητής του Γιλμάζ Γκιουνέι, ο Ερντέν Κιράλ γεννήθηκε το 1942, σπούδασε κεραμική στην Σχολή Καλών Τεχνών της Κωνσταντινούπολης και πολύ γρήγορα βρήκε τον δρόμο του στον χώρο του κινηματογράφου το 1978, υπογράφοντας το ντεμπούτο του μεγάλου μήκους The Canal μέσα σε κλίμα έντονης πολιτικής αναταραχής. Έκτοτε, ξεκινά μια πορεία δημιουργική και δύσκολη, στη διάρκεια της οποίας ο Κιράλ εξελίχθηκε σε έναν απ' τους σπουδαιότερους δημιουργούς της γενιάς του '70 και '80, που ανέπτυξαν μια κοινωνικoρεαλιστική παράδοση στον τούρκικο κινηματογράφο.

Τολμηρός auteur, ο Ερντέν Κιράλ δε διστάζει να θίξει θέματα ταμπού, είτε πρόκειται για πολιτική, είτε για ερωτική έκφραση. Αλλωστε ανήκει στους ελάχιστους τούρκους δημιουργούς που ενέταξαν τον αισθησιασμό στο έργο τους. Στην 52η διοργάνωση θα προβληθεί και το Golden Horn (2010), η πιο πρόσφατη ταινία και πρώτο ντοκιμαντέρ του Ερντέν Κιράλ, ένα τολμηρό, διόλου τουριστικό, πορτραίτο της Κωνσταντινούπολης, στο οποίο προβάλλονται έντονα η πολυθρησκευτική διάσταση και τα πολυπολιτισμικά στοιχεία της πόλης μέσα από την αφήγηση ενός Έλληνα της Πόλης που επιστρέφει μετά από χρόνια στον τόπο που μεγάλωσε.

Σε ότι αφορά τις φετινές ταινίες του βαλκανικού προγράμματος, κυριαρχεί η έννοια της απελευθέρωσης. Ήρωες που πασχίζουν να λύσουν τα δεσμά τους - προσωπικά, κοινωνικά, πολιτικά - καλούν το θεατή σε ένα ταξίδι με προορισμό τον ίδιο του τον εαυτό. Σκηνοθέτες που έχουν ήδη διαγράψει σημαντική πορεία στο διεθνές στερέωμα, όπως οι ρουμάνοι Αντριάν Σιταρού και Καταλίν Μιτουλέσκου, ο βούλγαρος Κάμεν Καλέβ και ο αμερικανός Τζόσουα Μάρστον (ο οποίος φέτος υπογράφει την αμερικανοαλβανική παραγωγή The Forgiveness of Blood), δίνουν φέτος το παρών στο πρόγραμμα πλάι σε πρωτοεμφανιζόμενους δημιουργούς που ξεχωρίζουν για τη διορατικότητα και την εκφραστική τους δύναμη.