Des Dieux Et Des Hommes

Ενώπιον Θεών Και Ανθρώπων

Δραματική  |  Παραγωγή: 2010  |  Διάρκεια 122'

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία: Xavier Beauvois

Πρωταγωνιστούν: Lambert Wilson, Michael Lonsdale, Olivier Rabourdin, Philippe Laudenbach, Jacques Herlin

Κριτική: Μαριάννα Ραντου

Ανοιξη του 1996, και στην Αλγερία μαίνεται εμφύλιος πόλεμος. Κοντά στην πόλη Medea της βόρειας Αλγερίας βρίσκεται το μοναστήρι Tibhirine που φιλοξενεί εννέα Σιστερσιανούς μοναχούς από τη Γαλλία. Οι εντάσεις στην γύρω περιοχή κλιμακώνονται αργά αλλά σταθερά με στρατιωτικές επιχειρήσεις και δολοφονίες πολιτών από εξτρεμιστικές οργανώσεις, και κορυφώνονται με την απαγωγή 7 μοναχών του μοναστηρίου. Για δύο μήνες η τύχη τους αγνοείται, μέχρι που η αλγερινή αστυνομία ανακοινώνει στις 21 Μαΐου του 1996 ότι ανακάλυψε τα κεφάλια των αγνοούμενων μοναχών κοντά στην πόλη Medea. Tα παραπάνω αποτελούν τα μόνα αδιαμφισβήτητα γεγονότα σε μια πραγματική ιστορία η οποία μέχρι και σήμερα δεν έχει ξεκαθαριστεί πλήρως. Αποτελούν επίσης την πρώτη ύλη για την συγκλονιστική ταινία του Xavier Beauvois -μολονότι το έργο δεν αναφέρεται ποτέ ρητώς σε αυτά.

Ένα χριστιανικό μοναστήρι που βρίσκεται κοντά σε κάποιο μουσουλμανικό χωριό σε μια αραβική χώρα χωρίς όνομα. Εννέα μοναχοί που ζουν σε απόλυτη αρμονία με την κοινότητα που τους περιτριγυρίζει. Η καθημερινότητά τους ξεδιπλώνεται αργά και κατανυκτικά μπροστά στα μάτια μας. Οι ατελείωτες ώρες προσευχής, οι ψαλμωδίες, τα επαναλαμβανόμενα τελετουργικά. Μια καθημερινότητα διαποτισμένη από βαθιά πνευματικότητα -που όμως δεν τους αποκλείει από τον έξω κόσμο: ο γιατρός του μοναστηριού είναι συγχρόνως κι ο περιζήτητος γιατρός της κοινότητας, οι μοναχοί παρίστανται στις μουσουλμανικές γιορτές και τελετές των συγχωριανών τους, πουλούν τα βιολογικά προϊόντα τους στην τοπική αγορά, συζητούν με τους χωριανούς, αποτελούν ένα ζωτικό παράγοντα της τοπικής κοινωνίας -χωρίς ποτέ να τίθεται θέμα προσηλυτισμού, θρησκευτικής ανωτερότητας, ή ακόμα και ανεξιθρησκίας. Οι μοναχοί δεν γίνονται απλώς ανεκτοί από τον τοπικό πληθυσμό, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του. Το μοναστήρι είναι ένας ουδέτερος χώρος, ένα συμβολικός τόπος ηρεμίας, περισυλλογής, εκεχειρίας, σε μια περιοχή τραυματισμένη από εντάσεις, μίσος, πόλεμο. Όχι τυχαία, σε μια από τις συζητήσεις των μοναχών με τους ολοένα και πιο ανήσυχους χωριανούς της περιοχής, μια χωριανή τους ζητά να μην εγκαταλείψουν το μοναστήρι μπροστά στον κίνδυνο: "Εμείς είμαστε τα πουλιά, και εσείς είστε το κλαδί πάνω στο οποίο στηριζόμαστε. Αν φύγετε εσείς, τι θα απογίνουμε εμείς;". Η έκκληση της γυναίκας δεν γίνεται τυχαία: Καθώς ο κίνδυνος πλησιάζει όλο και πιο επικίνδυνα, τίθεται για τους μοναχούς όλο πιο πιεστικά το δίλημμα "Μένουμε ή φεύγουμε;". Η τοπική κυβέρνηση τους προτείνει (και στη συνέχεια τους πιέζει) να φύγουν, ο στρατιωτική ηγεσία τους παρακαλά να λάβουν μέτρα για την προστασία τους, όλοι τους επαναλαμβάνουν ανήσυχα το προφανές: αποτελούν στόχο.

Ο πόλεμος πλησιάζει και η ανάγκη για λήψη απόφασης γίνεται όλο και πιο επείγουσα, ενώ η απόφαση καθεαυτή αποκτά ζωτική σημασία. "Μένουμε ή φεύγουμε;". Ποιο είναι το συμφέρον τους; Η φωνή της λογικής τους λέει ότι δεν πρέπει να μείνουν άλλο. Το ένστικτο της επιβίωσης τους ουρλιάζει να φύγουν μακριά, να σωθούν. Τι έχουν άλλωστε να κερδίσουν; Είναι ξένοι, δεν ανήκουν σ' αυτό τον τόπο. "Μένουμε ή φεύγουμε;" Και πώς θα καταλήξουν σε ομοφωνία, άνθρωποι τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους; Αλλοι είναι γέροι, ασθενικοί. Αλλοι νεότεροι, με ζωή μπροστά τους. Αλλοι έχουν οικογένειες πίσω στη Γαλλία, άλλοι είναι μόνοι. Το δίλημμα έχει για τον καθένα διαφορετικό ειδικό βάρος, και το βλέπουμε στα βλέμματά τους, στη συμπεριφορά τους, στη δυσκολία τους να παραδεχτούν ότι θέλουν να φύγουν ή αντίστροφα στην πίστη τους ότι είναι υποχρεωμένοι να μείνουν. Μα ο χρόνος τους πιέζει -ως πότε θα προσποιούνται ότι μοναστήρι είναι άτρωτο όταν γύρω τους μαίνεται πόλεμος; Οι συζητήσεις γύρω από το μεγάλο τραπέζι, η εκατέρωθεν επιχειρηματολογία, οι φωνές υπέρ και κατά της φυγής, όλη η διαδικασία προ της λήψης της απόφασης, θυμίζουν σχεδόν τους '12 Ενόρκους' του Lumet.

Πρέπει να φύγουν ή να μείνουν; Καλούνται πλέον να αποφασίσουν, ενώπιον θεών και ανθρώπων. Φεύγουμε και γλιτώνουμε το θάνατο, ή μένουμε για να πεθάνουμε στο όνομα ενός θεού που δεν μας αφορά; Φεύγουμε και αφήνουμε τους φονταμεταλιστές να καταλάβουν το μοναστήρι, ή μένουμε και αποδεικνύουμε ότι υπάρχει μια ανώτερη δύναμη που δεν γνωρίζει θρησκευτικό φανατισμό; Φεύγουμε και αφήνουμε τον ξένο λαό στην τύχη του ή μένουμε για να προστατεύσουμε το ποίμνιό μας; Σ' αυτά τα διλήμματα κρύβεται το μεγαλείο της ιστορίας των σιστερσιανών μοναχών και, συνεπακόλουθα, της ταινίας του Beauvois που το καταγράφει με τόσο κρυστάλλινη καθαρότητα: όταν, μετά από εξουθενωτικές εσωτερικές διεργασίες αποφασίζουν εντέλει να μείνουν, εκπληρώνουν το συμβολικό ρόλο τον οποίο κλήθηκαν να επιτελέσουν όταν πρωτομπήκαν στη μοναστική ζωή. Ο κάθε ναός είναι ένα σύμβολο, είναι ένας τόπος ειρήνης -όχι μόνο εν καιρώ ειρήνης αλλά κυρίως σε περίοδο πολέμου. Οι πνευματικοί άνθρωποι είναι σύμβολα -όχι μόνο για τους πιστούς τους, αλλά για όλους. Η όποια πίστη (θρησκευτική ή μη) είναι αξία και αρχή -και η σημασία της αποδεικνύεται όχι μόνο στη θεωρία, αλλά σε στιγμές κρίσης. Ο φόβος, το ένστικτο της επιβίωσης, η δειλία είναι συναισθήματα ανθρώπινα. Η συναίσθηση όμως του καθήκοντος και η αυτοθυσία είναι κατακτήσεις πνευματικές.

Όλες αυτές οι σκέψεις, ένα συνονθύλευμα ανθρώπινων φόβων και πνευματικών αναζητήσεων, όλα και ακόμα περισσότερα από αυτά, είναι καταγεγραμμένα από την κάμερα του Beauvois, αποτυπωμένα στις κινήσεις των μοναχών, στις προσευχές τους, στο χαραγμένο από φόβο πρόσωπό τους που σπάει από ένα αχνό χαμόγελο εσωτερική γαλήνης, για να συσπαστεί ξανά μπροστά στο φόβο του θανάτου. Είναι όλα εκεί, όλες οι ανθρώπινες αντιφάσεις ξεδιπλώνονται χωρίς λόγια μπροστά στα μάτια μας, στα κοντινά πλάνα του Beauvois με τη μουσική υπόκρουση του Tchaikovsky να πλημμυρίζει το χώρο στο τελευταίο δείπνο πριν από το προδιαγεγραμμένο τέλος.

Όχι, ο κινηματογράφος δεν μπορεί να γίνει θρησκευτική εμπειρία, γιατί δεν προϋποθέτει καμία πίστη. Μπορεί όμως, σε περιπτώσεις όπως αυτή, να μας μεταδώσει με τρόπο μοναδικό τη δύναμή της.

Πρεμιέρα στην Ελλάδα: 18-11-2010  |  Διανομή: Seven Films  |  Επίσημο Site

ΜΟΙΡΑΣΤΕΙΤΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ:

Σας Προτείνουμε Ακόμη

Το Πρόγραμμα των Προβολών

Αναζήτηση με τον Πρωτότυπο Τίτλο

Αναζήτηση με τον Ελληνικό Τίτλο

Αναζήτηση με την Περιοχή

Αναζήτηση με τον Κινηματογράφο


© 2000-2019 | Θανάσης Γεντίμης

Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του CinemaNews.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.

Απαγορεύεται η μερική ή ολική αναπαραγωγή ή αποθήκευση με κάθε τρόπο και μέσον των περιεχομένων του CinemaNews.gr χωρίς την προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του δημιουργού του.