The Green Border (Zielona Granica)

Αφού μετακομίζει στην επαρχιακή κωμόπολη Podlasie, η ψυχολόγος Julia (Maja Ostaszewska) γίνεται άθελά της μάρτυρας δραματικών γεγονότων στα σύνορα Πολωνίας και Λευκορωσίας. Έχοντας επίγνωση των κινδύνων και των νομικών συνεπειών, γίνεται μέλος μιας ομάδας ακτιβιστών που βοηθά τους πρόσφυγες οι οποίοι έχουν στρατοπεδεύσει στο δάσος. Ταυτόχρονα, μια οικογένεια από τη Συρία που έχει εγκαταλείψει τη χώρα λόγω του εμφυλίου πολέμου και μια Αφγανή δασκάλα, μη γνωρίζοντας ότι αποτελούν εργαλεία άσκησης πολιτικής πίεσης από τις λευκορωσικές αρχές, προσπαθούν να φτάσουν στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Πολωνία, η μοίρα θα τους ενώσει με την Julia και το νεαρό συνοριοφύλακα Jan (Tomasz Wlosok).

Το «The Green Border», η νέα ταινία της Πολωνής σκηνοθέτριας Agnieszka Holland («Europa Europa»), που πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της στα πλαίσια του πρόσφατου Φεστιβάλ της Βενετίας, είναι ένα έργο γεμάτο οργή αλλά και ανάγκη να επικοινωνήσει το πολιτικό του μήνυμα, το οποίο, βέβαια, είναι αναμφίβολα σημαντικό και επίκαιρο. Κανένα πρόβλημα ως εδώ, άλλωστε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του κινηματογράφου, ιδίως στον 20ό αιώνα, φτιάχτηκαν πάνω στην ίδια λογική, ενώ σκηνοθέτες όπως ο Ken Loach έχτισαν την σπουδαία φιλμογραφία τους πάνω σε τέτοιες ταινίες. Αν ο σκηνοθέτης έχει την ικανότητα να μεταδώσει κινηματογραφικά το μήνυμά του, εμείς είμαστε εδώ να το λάβουμε.

Από τη Holland, η αλήθεια είναι πως δεν είχαμε υψηλές προσδοκίες, καθώς ο στείρος ακαδημαϊσμός των περισσότερων από τις ταινίες της δε συμβαδίζει με τις ανάγκες ενός τέτοιου φιλμ. Κι όμως, από το πρώτο λεπτό και καθ' όλη την πρώτη ώρα της ταινίας, η δημιουργός κατάφερε να μας πείσει ότι είναι ικανή για μια σπουδαία ταινία. Με άκρως κινηματογραφικό τρόπο, δηλαδή μέσα από μια επιβλητική σκηνοθεσία που αξιοποιεί πλήρως το μοντάζ, τον ήχο και τις ερμηνείες των ηθοποιών, το «The Green Border» καταφέρνει να κάνει το θεατή συμμέτοχο του ανθρώπινου δράματος που λαμβάνει χώρα όχι μόνο στην οθόνη, αλλά και στα σύνορα μας: του δράματος ανθρώπων σε αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης, την οποία είναι καταδικασμένοι να μη βρουν εξαιτίας των πολιτικών παιχνιδιών κι από τις δύο πλευρές. Στο πρώτο αυτό μέρος της, η ταινία σε γεμίζει οργή κι αγανάκτηση.

Κατόπιν, ωστόσο, ο καμβάς στον οποίο φιλοτεχνεί η Holland την ιστορία της και η πινακοθήκη των χαρακτήρων της διογκώνεται, σε μια προσπάθεια εκ μέρους της σκηνοθέτριας να τα πει όλα, να συμπεριλάβει τους πάντες. Φιλόδοξη και καλοδεχούμενη η πρόθεση, πλην όμως το σενάριο δεν αποδεικνύεται εξίσου ικανό να διατηρήσει το ενδιαφέρον ανάμεσα σε όλες αυτές τις υποπλοκές. Ίσως ο βαθμός ταύτισής μας με τους πρωταγωνιστές του πρώτου μέρους είναι τόσο μεγάλος, ώστε το γεγονός ότι μετά την πρώτη ώρα η ταινία εστιάζει αλλού, δίχως να έχει δώσει οριστική λύση στο δικό τους πρόβλημα, αποπροσανατολίζει το θεατή και κάνει την ταινία να φαίνεται κουραστική. Μέχρι οι τρεις παράλληλες ιστορίες να σμίξουν, ο θεατής έχει εξαντληθεί από την παράθεση υποπλοκών που δεν προσθέτουν τίποτα ουσιαστικό στην αφήγηση και λειτουργούν μόνο συμβολικά.

Πάντως, αν έστω ένας άνθρωπος αλλάξει στάση προς το καλύτερο χάρη σε αυτήν την ταινία, η Holland θα έχει κάνει τη δουλειά της. Για την ακρίβεια, την έχει κάνει ήδη, από τη στιγμή που το φιλμ της εξόργισε τόσο τις λευκορωσικές, όσο και τις πολωνικές αρχές, με αποτέλεσμα η σκηνοθέτιδα να δεχθεί απειλές για τη ζωή της από ακροδεξιές οργανώσεις και των δύο χωρών. Παρότι η ταινία της δεν είναι απόλυτα επιτυχημένη, αξίζει να τη δει πολύς κόσμος, και ειδικά εκείνοι που αισθάνονται ότι το θέμα που πραγματεύεται δεν τους αφορά.

Πρεμιέρα στην Ελλάδα: 23-11-2023  |  Διανομή: Danaos Films