Dear Comrades! (Dorogie Tovarishchi)

Novocherkassk, Σοβιετική Ένωση, 1962. Η Lyudmila (Yuliya Vysotskaya) είναι μέλος του Κόμματος και αφοσιωμένη Κομμουνίστρια που πολέμησε στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μαζί με τις δυνάμεις του Stalin. Βέβαιη ότι συμβάλλει στην οικοδόμηση μιας κομμουνιστικής κοινωνίας, η Lyudmila απορρίπτει κάθε είδους αμφισβήτηση προς το καθεστώς. Στη διάρκεια μιας απεργίας στο τοπικό εργοστάσιο ηλεκτρισμού, γίνεται μάρτυρας της δολοφονίας μιας ομάδας εργατών κατόπιν εντολής της σοβιετικής κυβέρνησης, η οποία θέλει να "κουκουλώσει" το φαινόμενο των μαζικών απεργιών σε όλη τη χώρα. Μετά τη βίαιη αυτή πράξη, η Lyudmila συνειδητοποιεί πως η κόρη της έχει εξαφανιστεί. Ξεκινά τότε μια απέλπιδα προσπάθεια να τη βρει, εν μέσω κοινωνικών αναταραχών στην περιοχή. Στη διαδρομή, οι απόψεις της θα τεθούν σε δοκιμασία.

Ρίχνοντας μια ματιά στην πλούσια φιλμογραφία του Ρώσου σκηνοθέτη Andrey Konchalovskiy, αδελφού του επίσης σημαντικού Nikita Mikhalkov («Burnt by the Sun», 1994), μένει έκθαμβος από το πόσο διαφορετικές ταινίες έχει γυρίσει ο συγκεκριμένος δημιουργός. Ξεκινώντας ως συν - σεναριογράφος του Tarkovsky στο «Andrei Rublev» (1966) και σκηνοθέτης τσεχοφικών δραμάτων, ο Konchalovskiy πέρασε επιτυχώς στην πρώτη γραμμή της χολιγουντιανής παραγωγής, σκηνοθετώντας περιπέτειες όπως το «Runaway Train» (1985) και το «Tango and Cash» (1989), με τους Sylvester Stallone και Kurt Russell, για να επιστρέψει, ύστερα, στην πατρίδα του όπου, τα τελευταία χρόνια, γυρίζει ταινίες φεστιβαλικού προσανατολισμού.

Το «Dear Comrades!», λοιπόν, ασπρόμαυρο και αισθητικά επηρεασμένο από τις πρόσφατες δουλειές του Pawel Pawlikowski, είναι ένα πολιτικό δράμα στο ύφος του ανατολικοευρωπαϊκού σινεμά περασμένων δεκαετιών. Αποτυπώνει στην εντέλεια την εποχή στην οποία διαδραματίζεται, καθώς και τις κοινωνικοπολιτικές ζυμώσεις της. Βρισκόμαστε σε μια εποχή κατά την οποία η εκ των έσω κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού έχει ήδη αρχίσει να δίνει τα πρώτα σημάδια και ο σκηνοθέτης την αποτυπώνει μέσα από την ιστορία μιας γυναίκας που αφιέρωσε τη ζωή της στην υπηρεσία μιας ιδεολογίας που θα έκανε τον κόσμο καλύτερο, μόνο και μόνο για να βρεθεί τώρα αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να έχει χάσει την κόρη της από τις σφαίρες του καθεστώτος. Τη διαδρομή αυτή, που βεβαίως εκφράζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού της χώρας του, ο Konchalovskiy την αποτυπώνει κατά κύριο λόγο κομψά, όχι πάντα αποφεύγοντας κάποιον διδακτισμό, οπωσδήποτε όμως συναρπαστικά καθ' όλη τη διάρκεια της ταινίας.

Βλέποντας το έργο, είναι εμφανές πως ο σκηνοθέτης του βρίσκεται στην ωριμότητά του. Δεν υπάρχει κανένα άγχος εντυπωσιασμού και καμία βιασύνη. Η γνώση της κινηματογραφικής γλώσσας είναι δεδομένη και το στιλ της ταινίας μοιάζει με το απόσταγμα των αισθητικών αναζητήσεων του ρωσικού κινηματογράφου των τελευταίων πολλών δεκαετιών. Η αλήθεια είναι ότι η στατικότητα της σκηνοθεσίας, που βοηθά το δράμα στις διαλογικές σκηνές, εμποδίζει το φιλμ να αποκτήσει το ρυθμό και τη δυναμικότητα που απαιτεί το είδος. Είναι, με άλλα λόγια, προφανές πως ο δημιουργός της ταινίας δεν είναι νέος. Αυτό, όμως, εξισορροπείται από την άριστη επιμέλεια κάθε κάδρου, αποτέλεσμα μακράς θητείας πίσω από την κάμερα.

Ένα από τα δυνατότερα σημεία του «Dear Comrades!» είναι το σενάριο. Το συν - υπογράφουν ο σκηνοθέτης κι η Elena Kiseleva, η οποία συνεργάζεται με τον Konchalovskiy για τέταρτη φορά στο σενάριο κάποιας ταινίας του. Ο ρυθμός της αφήγησης είναι αργός και υποβλητικός, με την ιστορία να απλώνεται σε δύο γεμάτες ώρες. Με τους εξαιρετικούς διαλόγους και την υποδειγματική κλιμάκωση της πλοκής, μάλλον πρέπει να θεωρούμε τους Konchalovskiy και Kiseleva ως ένα από τα πιο ικανά σεναριακά ντουέτα του σύγχρονου σινεμά.

Το «Dear Comrades!» δεν είναι μια πρωτότυπη ταινία και δεν ξεπερνά προηγούμενες δουλειές του σκηνοθέτη της. Εντούτοις, είναι συνεπές ως προς τους στόχους του και καθηλωτικό. Απαιτεί αφοσιωμένο θεατή που έχει διάθεση να παρακολουθήσει μια ταινία η οποία δεν προσφέρει εύκολες εξηγήσεις στο πιάτο. Αυτός ο θεατής θα την εκτιμήσει και, παρά τις ατέλειές της, η ταινία θα βρει το κοινό της.

Πρεμιέρα στην Ελλάδα: 03-03-2022  |  Διανομή: Weird Wave