I Vitelloni

Πέντε άνδρες στέκονται κάτω από τον ζεστό ήλιο, διασκορπισμένοι σε μια μακριά ξύλινη εξέδρα. όλοι τους καλοντυμένοι, ευθυτενείς, με το βλέμμα τους καρφωμένο στη θάλασσα, προσμένοντας θα έλεγε κανείς, κάτι. Τα κύματα πέφτουν ξανά και ξανά στην άμμο της απέραντης, έρημης παραλίας, που εκτείνεται πίσω από τις ανδρικές φιγούρες. Ο ίδιος άνεμος που άλλοτε με μεγαλύτερη δύναμη και άλλοτε πιο προσεκτικά οδηγεί το νερό στην ακτή, παρασέρνει τα μακριά πανωφόρια τους, κάνοντας ακόμη πιο έντονη της παραφωνία της παρουσίας τους. Τίποτα δεν συμβαίνει, καμία ανατροπή δεν σημειώνεται. Το φυσικό τοπίο, με την νομοτελειακή δυναμικότητά του αλλά και τις αθόρυβες κινήσεις του, δεν επιτρέπει στις ανθρώπινες αυτές παρουσίες ούτε τον πιο παθητικό ρόλο, εκείνον του παρατηρητή. Μετά από λίγες στιγμές, απροσδιόριστης χρονικής διάρκειας, πραγματικής και εσωτερικής, οι φιγούρες απομακρύνονται από την εξέδρα. Σαν υπνωτισμένες η μία μετά την άλλη πηδούν στην άμμο και συνεχίζουν την προγραμματισμένη τους πορεία προς την αβεβαιότητα.

Στην ιταλική γλώσσα, η λέξη "vitelloni" έχει διττή σημασία: κυριολεκτικά υποδηλώνει τα παχιά, καλοθρεμμένα μοσχάρια. Μεταφορικά, χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει μία πολύ ενδιαφέρουσα, αρκετά διαδεδομένη κατηγορία νέων, συνήθως γόνων της αστικής τάξης, οι οποίοι αρνούνται να εργαστούν και επιλέγουν να ζουν εις βάρος των οικογενειών τους. Αυτή, λοιπόν, είναι η ιστορία πέντε νέων, πέντε "vitelloni", τους οποίους συναντάμε σε κάποια ιταλική επαρχία του μεσοπολέμου. Έχοντας φτάσει ήδη στην ηλικία των τριάντα, ο Φάουστο, ο Μοράλντο, ο Αμπέρτο, ο Λεοπόλντο και ο Ρικάρντο σπαταλούν τις ώρες τους -πρωινές ή βραδινές- δεξιά και αριστερά στα στενά του παραθαλάσσιου χωριού, στα νυχτερινά κέντρα, στους κινηματογράφους, στα πανηγύρια. Ο χρόνος δεν έχει καμία σημασία για αυτούς, αφού η εναλλαγή της ημέρας και της νύχτας δεν στέκεται ικανή να οριοθετήσει την καθημερινότητά τους και να δικαιολογήσει την επαναλαμβανόμενη πορεία τους μέσα στο στενό αυτό περιβάλλον. Αντιθέτως, η στάση τους απέναντι στη ζωή προϋποθέτει έναν χρόνο στατικό, φτωχό σε εξελίξεις και ανατροπές, υποχρεώσεις και προσπάθειες. Για αυτούς η ζωή δεν έχει ουσιαστικά ξεκινήσει ποτέ. Στηρίζοντας την επιβίωσή τους στον κόπο των συγγενών τους, αναλώνονται στο κυνήγι των γυναικών και της διασκέδασης. Αναπόφευκτα, όμως, η επίμονη φυγή τους από την πραγματικότητα φτάνει σε αδιέξοδο, έστω για έναν από αυτούς. Ο Φάουστο αναγκάζεται να αντιμετωπίσει υπεύθυνα την αιφνίδια εγκυμοσύνη της κοπέλας του και να αλλάξει τρόπο ζωής. Οι προσπάθειές του, ωστόσο, να μπει στον ρόλο που η κοινωνία προβλέπει για αυτόν, μοιάζουν να αποτυγχάνουν.

Με την ταινία αυτή, ο Φελλίνι για μια ακόμη φορά ανασύρει πρόσωπα και καταστάσεις από το προσωπικό του παρελθόν. Έχοντας υπάρξει και ο ίδιος για κάποια περίοδο της ζωής του "vitellone", καταφέρνει να αποτυπώσει στο σελιλόιντ τόσο την αβάσταχτη αφέλεια, όσο και την ρομαντική γλυκύτητα των ανθρώπων εκείνων που αρνούνται να επωμιστούν το βάρος της ίδιας τους της ζωής και επιλέγουν να ζουν στο περιθώριο, ή ακόμα καλύτερα, τελείως αποκομμένοι από την καθημερινότητα και τη δυστυχία, που αρκετά συχνά τη συνοδεύει. Η ύπαρξη αυτών των ανθρώπων, των αρκετά δειλών ή αρκετά θαρραλέων ώστε να γυρίσουν την πλάτη στον καθωσπρεπισμό, αποτελεί αρκετή αφορμή για τον Φελλίνι, προκειμένου να τους αφιερώσει μια ολόκληρη ταινία, η οποία στερείται μεν έντονης σεναριακής δράσης, δεν παύει όμως να είναι πλούσια σε ξεχωριστούς, γραφικούς εν μέρει, χαρακτήρες αλλά και πλήθος ανεκτίμητων γλυκόπικρων σεκάνς.