Γράφει: Ελευθερία Φίλη | 25.09.2015

Γάζα. Παλαιστίνη. 13 τραγικές φιγούρες μέσα σ' ένα σαλόνι ομορφιάς αφηγούνται με διαφορετικό τρόπο η καθεμία πως είναι να βιώνει κανείς την καθημερινότητα του ενώ ξεσπούν εχθροπραξίες ακριβώς δίπλα του.

Το «Degrade» αποτελεί την πρώτη ταινία των δίδυμων αδελφών από την Παλαιστίνη Tarzan και Arab Abu Nasser η οποία παρουσιάστηκε φέτος την άνοιξη στην Εβδομάδα Κριτικής του Φεστιβάλ των Καννών. Τα γυρίσματα της ταινίας έγιναν στην Ιορδανία ενώ στο καστ συμμετέχουν μερικοί πολύ γνωστοί ηθοποιοί του αραβικού κόσμου όπως η Hiam Abbass και η Maisa Abd Elhaid.

Η ταινία μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε την Γάζα, πέρα από τη βία και τους βομβαρδισμούς. Να δούμε τη ζωή των ανθρώπων εκεί, οι οποίοι ζουν σε μια μεγάλη, ανοικτή φυλακή. Το σκηνικό της ταινίας, ένα κομμωτήριο, ένα μικρό "πολύχρωμο κομμάτι παραδείσου" με πρωταγωνίστριες γυναίκες διαφορετικών ηλικιών και κοινωνικών στρωμάτων να έχουν αρμονικά στηθεί σε αντιθετικά ζεύγη: ένα νεαρό κορίτσι ετοιμάζεται για το γάμο της ενώ την συνοδεύουν η μητέρα της και η στριφνή πεθερά με την κόρη της. Ακριβώς στη διπλανή θέση με την νύφη της μια διαζευγμένη μεσήλικη προετοιμάζεται για ραντεβού της με τον γοητευτικό νεαρό δικηγόρο της. Στην αναμονή μια γυναίκα υπερκινητική με εμφανή συμπεριφορικά προβλήματα και εξαρτημένη από χάπια μαζί με την έντονα επικριτική νύφη της, θεούσα, καλυμμένη με μαντήλα από το κεφάλι μέχρι τα δάκτυλα της, μια δύστροπη χωρισμένη γυναίκα, αλλά και μια νεαρή έγκυος γυναίκα που θα την πιάσουν οι πόνοι της γέννας μαζί με την αδελφή της κάθονται λίγο πιο εκεί. Την "παράσταση" διευθύνουν η Ρωσίδα ιδιοκτήτρια του κομμωτηρίου, παντρεμένη με Παλαιστίνιο, που ομολογεί ότι ζει καλύτερα απ' ό,τι στη Ρωσία και η βοηθός της, μια νεαρή επαναστάτρια, που δεν σταματά να βρίσκει ευκαιρία να τηλεφωνήσει στο αγόρι της.

Μέσα στο ασφυκτικά κλεισμένο κομμωτήριο, οι αλληγορίες και μεταφορές είναι φανερές: Το σαλόνι ομορφιάς είναι μια μεταφορά για την Γάζα. Ό,τι συμβαίνει έξω είναι μια μεταφορά για τη συνολική άσχημη κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι Παλαιστίνιοι. Το «Degrade» αν και μοιάζει από τις πρώτες στιχομυθίες ως μια τυπική κομεντί διαλόγων -που αντίστοιχα έχουμε δει στο παρελθόν να διαμείβονται σε κομμωτήρια όπως το Λιβανέζικο Caramel (2007)-, εν τελεί εξελίσσεται βαθμιαία σε μια φρέσκια, ασυνήθιστη, καίρια κοινωνικοπολιτική αλληγορία. Αυτή ήταν άλλωστε κ η πρόθεση των σκηνοθετών. Να μιλήσουν για τη Γάζα μέσα από τους ανθρώπους της. Οι 13 γυναίκες που βρίσκονται στο κομμωτήριο είναι χαρακτηριστικοί τύποι γυναικών, που μπορείς να συναντήσεις στην Γάζα. Έξω πέφτουν βόμβες και αυτές συζητούν, λογομαχούν, αποκαλύπτουν το πραγματικό τους πρόσωπο. To Degrade αποτελεί μια μοντέρνα εκδοχή της Λυσιστράτης, χωρίς σεξουαλική απεργία μεν από την πλευρά των γυναικών αλλά καθημερινή πάλη για ομαλότητα, παρά την κατοχή της Χαμάς, Al -Aqsa και τοπικών οργάνων διοίκησης. Παρά τις καθημερινές εχθροπραξίες, αυτές επιμένουν να εκπροσωπούν τη ζωή. Σε αυτόν το μικρόκοσμο των γυναικών ως κορυφαία έκφραση του αντίλογου στη βία του πολέμου αποτελεί η σκηνή με το ντύσιμο της νύφης και την ετοιμόγεννη γυναίκα. Τίποτα φαίνεται να μην μπορεί να σταματήσει τη ζωή...

Μου άρεσε: η πλήρης αντίθεση των γυναικείων χαρακτήρων και ο πλουραλισμός των διαλόγων, οι οποίοι αν και σε πρώτο επίπεδο έμοιαζαν επιφανειακοί αποτελούσαν ένα καίριο κοινωνικοπολιτικό και θρησκευτικό σχολιασμό της κατάστασης στην Παλαιστίνη.

Δε μου άρεσε: η μεταφορά του σκηνικού εκτός του κομμωτηρίου στα τελευταία πλάνα. Όταν το κέντρο βάρους καθόλη τη διάρκεια της ταινίας έχει δοθεί στο μικρόκοσμο των γυναικών, η μεταφορά του τέλους έξω από αυτό έμοιαζε ασύνδετη με το υπόλοιπο έργο.